अक्कलशुन्य बारामतीचा विकास! बारामती तुंबण्याचं खरं कारण: ‘विकासा’च्या नावाखाली ओढे-नाले गिळंकृत!
बेकायदेशीर बांधकामे आणि अतिक्रमणांमुळे बारामती जलमय
बारामती : काल बारामती शहरात झालेल्या मुसळधार पावसाने शहराची दाणादाण उडवली. ठिकठिकाणी पाणी साचून रस्ते जलमय झाले, अनेकांच्या घरात पाणी शिरले आणि जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले. या अभूतपूर्व जलमय परिस्थितीमागे ‘विकासकामांच्या नावाखाली’ ओढे-नाले गिळंकृत केल्याचा आणि त्यांची रुंदी कमी केल्याचा गंभीर आरोप आता जोर धरू लागला आहे.
शहरात झालेल्या अतिवृष्टीमुळे नीरा डावा कालवा फुटला, हे एक कारण असले तरी, बारामती शहर इतक्या मोठ्या प्रमाणात तुंबण्यामागे अनेक वर्षांपासून सुरू असलेले नियोजनशून्य बांधकाम आणि नैसर्गिक पाणीवहनाचे मार्ग बंद करणे हेच मुख्य कारण असल्याची चर्चा आहे.
काय आहेत प्रमुख आरोप?
ओढे-नाल्यांवर अतिक्रमण: बारामती शहरातून आणि आसपासच्या परिसरातून वाहणारे अनेक नैसर्गिक ओढे आणि नाले, जे पावसाचे पाणी पुढे नेण्याचे काम करतात, त्यावर मोठ्या प्रमाणात अतिक्रमण झाल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत. ‘विकास’ प्रकल्पांच्या नावाखाली हे ओढे-नाले बुजवून किंवा त्यांची रुंदी अत्यंत कमी करून बांधकामे केली गेली आहेत.
रुंद नाले अरुंद झाले: स्थानिक नागरिकांच्या मते, एकेकाळी रुंद असलेले अनेक नैसर्गिक नाले आता केवळ लहान गटारांसारखे झाले आहेत. पाण्याच्या नैसर्गिक प्रवाहासाठी असलेली जागा अत्यंत कमी झाल्यामुळे, थोड्याशा पावसातही पाणी लगेच रस्त्यावर आणि घरात शिरते.
‘राजकीय लागेबांधे आणि प्रशासकीय दुर्लक्ष: हे अतिक्रमण करणारे ‘भू-माफिया’ म्हणजे कोण, असा सवाल संतप्त नागरिक विचारत आहेत. यामागे राजकीय लागेबांधे आणि प्रशासकीय दुर्लक्ष असल्याचा आरोपही काहीजण करत आहेत. पैशांच्या मोहापायी नैसर्गिक जलमार्गांना अडथळा निर्माण करणाऱ्यांना जबाबदार धरण्याची मागणी होत आहे.
पाणी निचऱ्याची अपुरी व्यवस्था: वाढत्या शहरीकरणानुसार आणि वाढत्या लोकसंख्येनुसार पाणी निचऱ्यासाठी आवश्यक असलेली योग्य गटार व्यवस्था आणि ड्रेनेज लाईन टाकण्याचे काम अपुरे पडल्याचे किंवा ते योग्य नियोजनाखाली न झाल्याचे चित्र आहे.
नियोजनशून्य विकास: बारामती शहराचा विकास झपाट्याने होत असला तरी, हा विकास नैसर्गिक जलमार्गांचा विचार न करता झाला, अशी टीका आता समोर येत आहे. भविष्यातील पावसाळ्याची आणि पाणी निचऱ्याच्या समस्येची दखल न घेतल्यामुळेच आज ही परिस्थिती ओढवल्याचे बोलले जात आहे.
नागरिकांची मागणी:
या गंभीर परिस्थितीवर तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी नागरिक करत आहेत. ओढे-नाल्यांवरील अतिक्रमणे हटवावीत, त्यांची मूळ रुंदी परत आणण्यात यावी आणि भविष्यात अशी परिस्थिती निर्माण होऊ नये यासाठी दीर्घकालीन नियोजन करण्याची गरज असल्याचे मत व्यक्त होत आहे. ‘विकास’ करताना नैसर्गिक पर्यावरणाचा आणि पाण्याच्या नैसर्गिक प्रवाहाचा विचार करणे किती महत्त्वाचे आहे, हे कालच्या पावसाने पुन्हा एकदा दाखवून दिले आहे.
यावर प्रशासनाने तातडीने लक्ष घालून कठोर उपाययोजना करावी, अशी अपेक्षा बारामतीकर व्यक्त करत आहेत. केवळ पावसाळ्यापुरती मलमपट्टी न करता, कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याची गरज आहे.
