रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास बंदी; मग विक्रीवरही निर्बंध का नको?

उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई करण्यापेक्षा प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांवर भर देण्याची गरज; ‘ना रहेगा बास, ना बजेगी बासुरी!’

बारामती : दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर सार्वजनिक रस्ते, चौक, गल्लीबोळ आणि पदपथांवर फटाके फोडण्यास बंदी असल्याचे बारामती शहर पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या आदेशांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई करण्याचा इशाराही देण्यात आला आहे. मात्र, सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यास बंदी असेल, तर या नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी फटाक्यांच्या विक्रीवरही निर्बंध आणण्याचा विचार का करू नये, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

कारवाईपेक्षा प्रतिबंधात्मक उपाय प्रभावी ठरणार?

सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडू नका, नियमांचे उल्लंघन केल्यास कारवाई केली जाईल, असे आवाहन प्रशासनाकडून केले जाते. मात्र, प्रत्यक्षात नियमांचे उल्लंघन होऊ नये यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना कितपत प्रभावी ठरतात, हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

‘ना रहेगा बास, ना बजेगी बासुरी!’ या म्हणीप्रमाणे, नियमभंग झाल्यानंतर कारवाई करण्यापेक्षा तो होऊच नये, यासाठी व्यवस्था निर्माण करण्यावर भर देणे गरजेचे आहे. सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यास मनाई असताना विक्री आणि वापर यांच्यातील समन्वय साधण्यासाठी प्रशासनाने ठोस उपाययोजनांचा विचार करायला हवा.

विक्रेत्यांचे हित आणि नागरिकांची सुरक्षितताही महत्त्वाची

फटाक्यांच्या विक्रीवर सरसकट बंदी घालणे हा एकमेव पर्याय नसला, तरी न्यायालयाचे आदेश, लागू कायदेशीर तरतुदी आणि नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा विचार करून विक्रीवर योग्य नियंत्रण आणता येईल का, याचा विचार होणे आवश्यक आहे. वैध परवानाधारक विक्रेत्यांचे आर्थिक हित जपतानाच नियमांचे उल्लंघन होणार नाही, याचीही काळजी प्रशासनाला घ्यावी लागेल.

फटाक्यांमुळे होणारे ध्वनी आणि वायुप्रदूषण, वाहतुकीला निर्माण होणारा अडथळा तसेच लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि रुग्णांना होणारा त्रास लक्षात घेता, केवळ कारवाईचा इशारा देण्याऐवजी जनजागृती, विक्रीवरील कायदेशीर नियंत्रण आणि नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी यावर भर देण्याची गरज आहे.

प्रशासनाने स्पष्ट भूमिका घ्यावी!

सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास बंदी असताना या नियमांचे पालन सुनिश्चित करण्यासाठी प्रशासनाकडे कोणत्या प्रतिबंधात्मक उपाययोजना आहेत? विक्रीच्या ठिकाणी नागरिकांना नियमांची माहिती देण्यासाठी काय केले जात आहे? तसेच नियमभंग रोखण्यासाठी विक्रेते आणि पोलीस प्रशासन यांच्यात समन्वय साधला जाणार का?

हे प्रश्न महत्त्वाचे आहेत.

फटाके फोडल्यानंतर कारवाई करण्यापेक्षा नियमांचे उल्लंघन होणारच नाही, अशी व्यवस्था निर्माण करणे अधिक परिणामकारक ठरू शकते. त्यामुळे सार्वजनिक ठिकाणी फटाके फोडण्यावरील बंदीची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासोबतच फटाक्यांच्या विक्रीवर कायदेशीररीत्या कोणते नियंत्रण आणता येईल, याबाबत प्रशासनाने भूमिका स्पष्ट करण्याची गरज आहे.

दिवाळीचा आनंद कायम ठेवताना नागरिकांचे आरोग्य, सार्वजनिक सुरक्षितता आणि पर्यावरणाचे संरक्षण साधण्यासाठी प्रशासनाने प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांना प्राधान्य द्यावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.